ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

Η αποφρακτική υπνική άπνοια (OSA) είναι διαταραχή κατά την οποία ο ανώτερος αεραγωγός στενεύει ή αποφράσσεται επανειλημμένα στη διάρκεια του ύπνου. Αυτό προκαλεί μειώσεις ή παύσεις της αναπνοής, διαταραχή της ποιότητας του ύπνου και, σε αρκετές περιπτώσεις, πτώσεις του οξυγόνου. Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς έντονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ποια είναι τα συνηθισμένα συμπτώματα;

• Δυνατό ροχαλητό και παύσεις αναπνοής που παρατηρεί ο σύντροφος.
• Λαχάνιασμα, αίσθημα πνιγμονής ή συχνές αφυπνίσεις.
• Ημερήσια υπνηλία, κόπωση ή δυσκολία συγκέντρωσης.
• Πρωινοί πονοκέφαλοι, ξηροστομία ή μη αναζωογονητικός ύπνος.

Το ροχαλητό δεν σημαίνει από μόνο του υπνική άπνοια. Αντίστοιχα, υπνική άπνοια μπορεί να υπάρχει και χωρίς ιδιαίτερα δυνατό ροχαλητό.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;

Παχυσαρκία, μεγαλύτερη ηλικία, οικογενειακό ιστορικό και συγκεκριμένα ανατομικά χαρακτηριστικά του φάρυγγα ή της γνάθου αυξάνουν την πιθανότητα αποφρακτικής υπνικής άπνοιας. Οι διογκωμένες αμυγδαλές μπορεί να συμβάλλουν. Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος επιδεινώνει ενίοτε τη ρινική αναπνοή, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της τη συνήθη αιτία της υπνικής άπνοιας.

Πώς επηρεάζει την υγεία;

Η αποφρακτική υπνική άπνοια συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα υπέρτασης, καρδιαγγειακής νόσου, διαταραχών του μεταβολισμού και προβλημάτων συγκέντρωσης. Η υπνηλία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ατυχημάτων, ιδίως στην οδήγηση. Ο ατομικός κίνδυνος εξαρτάται από τη βαρύτητα, τις συνυπάρχουσες παθήσεις και άλλους παράγοντες.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η κλινική εκτίμηση συνδυάζει ιστορικό, εξέταση του ανώτερου αεραγωγού και μελέτη ύπνου, είτε κατ’ οίκον σε κατάλληλα επιλεγμένους ενήλικες είτε με πολυυπνογραφία. Η εξέταση καθορίζει τη βαρύτητα και βοηθά στην επιλογή θεραπείας. Η ΩΡΛ εξέταση αναγνωρίζει πιθανά ανατομικά σημεία απόφραξης, αλλά δεν υποκαθιστά τη μελέτη ύπνου.

Ποιες θεραπείες υπάρχουν;

• CPAP/APAP: η θεραπεία θετικής πίεσης αεραγωγού είναι από τις αποτελεσματικότερες και συχνά αποτελεί πρώτη επιλογή, ιδιαίτερα στη μέτρια ή σοβαρή άπνοια.
• Εξατομικευμένος ενδοστοματικός νάρθηκας: μπορεί να βοηθήσει επιλεγμένους ασθενείς, ιδίως όταν δεν ανέχονται την CPAP, μετά από εκτίμηση από κατάλληλα εκπαιδευμένο οδοντίατρο.
• Διαχείριση βάρους, θέσης ύπνου και αλκοόλ: υποστηρικτικά μέτρα που μπορεί να βελτιώσουν την κατάσταση, αλλά δεν υποκαθιστούν πάντοτε την ειδική θεραπεία.
• Χειρουργική αντιμετώπιση: αμυγδαλεκτομή, επιλεγμένες φαρυγγικές επεμβάσεις ή άλλες τεχνικές εξετάζονται μετά από ολοκληρωμένη αξιολόγηση, ειδικά όταν δεν είναι ανεκτή η CPAP. Η ενδοσκόπηση υπό φαρμακευτικά προκλητό ύπνο (DISE) μπορεί να βοηθήσει στον χειρουργικό σχεδιασμό.

Η διαφραγματοπλαστική μπορεί να βελτιώσει τη ρινική αναπνοή ή την ανοχή στην CPAP, αλλά δεν θεωρείται από μόνη της αξιόπιστη θεραπεία της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας.

Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;

Αν υπάρχει επίμονο ροχαλητό με παύσεις αναπνοής, υπερβολική υπνηλία ή μη ξεκούραστος ύπνος, ζητήστε εκτίμηση από ιατρό με εμπειρία στις διαταραχές ύπνου.